Mỗi bước đi, mỗi lần ngồi xuống rồi đứng lên, khớp gối đều âm thầm gánh phần lớn trọng lượng cơ thể. Đây là khớp lớn nhất và cũng thuộc nhóm chịu tải nhiều nhất – điều khiến nó vừa mạnh mẽ, vừa dễ bị “quá sức”. Hiểu được đầu gối cấu tạo ra sao sẽ giúp bạn nhận ra vì sao những cơn đau gối lại phổ biến đến vậy, và khi nào nên đi khám.
Khớp gối được ghép lại từ những gì?
Khớp gối là nơi gặp nhau của ba xương: xương đùi ở trên, xương chày ở dưới, và xương bánh chè nằm phía trước như một tấm chắn. Xương mác nhỏ hơn nằm bên cạnh, góp phần giữ vững phía ngoài. Điểm đặc biệt là gối hoạt động gần giống một bản lề – cho phép chân gập, duỗi, đồng thời xoay nhẹ vào trong và ra ngoài. Chính khả năng vừa chịu lực vừa linh hoạt này khiến cấu trúc của nó phức tạp hơn nhiều so với một khớp bản lề thông thường.
Bốn thành phần làm nên sự vững chắc
Xương tạo nên bộ khung. Nhưng nếu chỉ có xương chạm xương, mỗi bước đi sẽ là một lần va đập.
Sụn và sụn chêm chính là lớp đệm giải quyết vấn đề đó. Hai miếng sụn chêm hình vòng cung nằm lót giữa xương đùi và xương chày, làm nhiệm vụ phân tán lực, giảm xóc và giúp bề mặt khớp khớp vào nhau êm ái hơn. Đây cũng là bộ phận rất hay bị tổn thương khi vặn gối đột ngột.
Dây chằng là những dải mô chắc giữ các xương lại đúng vị trí. Bên trong khớp có hai dây chằng bắt chéo nhau – dây chằng chéo trước và chéo sau – kiểm soát việc xương chày trượt tới trượt lui. Hai bên gối lại có dây chằng bên trong và bên ngoài giữ cho gối không bị “đổ” sang một bên. Trong các chấn thương thể thao, dây chằng chéo trước là cái tên bị nhắc đến nhiều nhất.
Gân và cơ là bộ phận tạo ra chuyển động. Nhóm cơ tứ đầu đùi phía trước giúp duỗi thẳng chân, còn nhóm cơ phía sau đùi giúp gập gối lại. Sức mạnh và sự cân bằng của các nhóm cơ này ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của khớp gối theo thời gian.
Vì sao đầu gối dễ “xuống cấp”?
Đầu gối phải cùng lúc làm hai việc tưởng chừng mâu thuẫn: chịu tải nặng và giữ linh hoạt. Khi bạn chạy, nhảy hay lên xuống cầu thang, lực dồn lên khớp có thể gấp nhiều lần trọng lượng cơ thể. Cộng thêm tuổi tác, cân nặng, thói quen vận động sai tư thế hay chấn thương cũ, lớp sụn đệm dần bào mòn và các cấu trúc nâng đỡ yếu đi. Đó là lý do những vấn đề như thoái hóa khớp gối, rách sụn chêm hay tổn thương dây chằng lại gặp ở rất nhiều người, từ vận động viên đến người lớn tuổi.
Khi nào nên đi khám?
Đau gối thoáng qua sau vận động mạnh thường không đáng lo. Nhưng nếu bạn thấy gối sưng, cứng, đau kéo dài, có tiếng lục cục kèm hạn chế vận động, hoặc gối “lỏng” mất vững sau một cú vặn – đó là lúc nên gặp bác sĩ. Với các tổn thương phần mềm như sụn chêm hay dây chằng, chụp X-quang thường không đủ, vì X-quang chủ yếu thấy được xương. Trong những trường hợp này, cộng hưởng từ (MRI) là phương tiện giúp bác sĩ nhìn rõ sụn, dây chằng và mô mềm quanh khớp để đánh giá chính xác mức độ tổn thương.
Lắng nghe đầu gối của bạn
Khớp gối bền bỉ nhưng không phải là vô hạn. Duy trì cân nặng hợp lý, vận động đúng cách và không bỏ qua những tín hiệu đau bất thường là cách đơn giản nhất để giữ cho đôi chân đồng hành cùng bạn lâu dài. Khi có dấu hiệu đáng ngại, thăm khám sớm luôn tốt hơn chờ đợi.
EcoHealth triển khai các chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp và khám tận nơi, với danh mục thiết kế theo đặc thù nguy cơ của từng đơn vị và báo cáo phân tích sức khỏe cấp tổ chức.
ECOHEALTH – LUÔN LẮNG NGHE CƠ THỂ BẠN
Địa chỉ: Tòa nhà EcoHealth, Số 4/4 Kim Đồng – Hoàng Mai – Hà Nội
Hotline tư vấn dịch vụ: 0823 888 981
Hotline chăm sóc khách hàng: 0859 888 981
