Kẽm là một trong những vi chất được nhắc đến nhiều nhất mỗi khi con biếng ăn, chậm lớn hay người lớn hay ốm vặt. Dù cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ, kẽm lại góp mặt trong gần như mọi hoạt động sống – từ miễn dịch, tăng trưởng đến khả năng sinh sản. Bài viết này giúp bạn hiểu đúng vai trò của kẽm và cách bổ sung hợp lý qua bữa ăn hằng ngày.
Kẽm là gì?
Kẽm là một nguyên tố vi lượng thiết yếu, nghĩa là cơ thể không tự tạo ra được mà phải nạp qua thức ăn. Kẽm chủ yếu được hấp thu ở ruột non và tham gia vào cấu trúc, hoạt động của hàng trăm enzyme cùng nhiều loại protein trong cơ thể.
Một đặc điểm quan trọng: kẽm gần như không được dự trữ lâu dài trong cơ thể. Vì vậy, việc bổ sung đều đặn mỗi ngày qua chế độ ăn có ý nghĩa hơn nhiều so với việc “nạp bù” thất thường.
Vai trò của kẽm với cơ thể
Củng cố hệ miễn dịch. Kẽm tham gia vào sự phát triển và hoạt động của các tế bào miễn dịch, giúp cơ thể tăng sức đề kháng và chống lại các tác nhân gây bệnh. Thiếu kẽm kéo dài có thể khiến cơ thể dễ nhiễm trùng và lâu hồi phục hơn.
Hỗ trợ tăng trưởng ở trẻ. Kẽm cần thiết cho quá trình phân chia và phát triển tế bào, nên đặc biệt quan trọng với sự phát triển chiều cao, cân nặng của trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và thanh thiếu niên. Đây cũng là lý do trẻ biếng ăn, chậm tăng cân thường được nghĩ tới khả năng thiếu kẽm.
Tham gia vào hoạt động não bộ. Vùng ghi nhớ của não (hồi hải mã) chứa hàm lượng kẽm cao. Kẽm cùng vitamin B6 góp phần vào quá trình dẫn truyền thần kinh, ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ và tập trung.
Liên quan đến sức khỏe sinh sản. Ở nam giới, kẽm tập trung nhiều ở tuyến tiền liệt và tham gia điều hòa nội tiết tố, duy trì chất lượng tinh trùng. Ở nữ giới, kẽm có vai trò trong điều hòa chu kỳ kinh nguyệt. Thiếu kẽm có thể ảnh hưởng đến quá trình dậy thì cũng như chức năng sinh sản.
Điều hòa vị giác và cảm giác ngon miệng. Kẽm ảnh hưởng đến vị giác – một trong những lý do trẻ thiếu kẽm thường ăn kém, chán ăn. Ngoài ra, kẽm còn hỗ trợ hấp thu và chuyển hóa một số vi chất khác như đồng, mangan, magie.
Nhu cầu kẽm thay đổi theo từng người
Nhu cầu kẽm không cố định mà phụ thuộc vào độ tuổi, giới tính và tình trạng sinh lý. Theo khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, các nhóm có nhu cầu kẽm cao hơn thường là trẻ đang lớn, thanh thiếu niên, phụ nữ mang thai và bà mẹ đang cho con bú – những giai đoạn cơ thể tăng trưởng nhanh hoặc cần nuôi dưỡng thêm một cơ thể khác.
Đây cũng là những nhóm cần lưu ý nhất đến việc ăn uống đủ chất và theo dõi sức khỏe định kỳ.
Những dấu hiệu gợi ý cơ thể có thể thiếu kẽm
Thiếu kẽm thường diễn ra âm thầm. Một số biểu hiện có thể gặp:
– Trẻ biếng ăn, chậm tăng cân, chậm cao.
– Hay ốm vặt, dễ nhiễm trùng, vết thương lâu lành.
– Rụng tóc, móng dễ gãy, da khô.
– Giảm vị giác, ăn không ngon.
– Mệt mỏi, giảm tập trung.
Những dấu hiệu này không đặc hiệu và có thể do nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, khi nghi ngờ, nên thăm khám để được đánh giá đúng thay vì tự bổ sung kéo dài.
Bổ sung kẽm đúng cách qua thực phẩm
Cách bổ sung kẽm bền vững và an toàn nhất là qua bữa ăn hằng ngày. Các thực phẩm giàu kẽm gồm:
– Hải sản có vỏ: hàu, tôm, cua, ghẹ.
– Thịt đỏ: thịt bò, thịt dê.
– Lòng đỏ trứng, các loại đậu, hạt.
Một mẹo nhỏ: các thực phẩm giàu vitamin C như rau xanh, trái cây, giá đỗ giúp tăng khả năng hấp thu kẽm từ thức ăn. Ngược lại, chế độ ăn ít đạm động vật thường khiến kẽm khó hấp thu hơn.
Với những người khó cải thiện qua ăn uống – như trẻ biếng ăn kéo dài, trẻ sinh non nhẹ cân, phụ nữ mang thai – việc bổ sung kẽm cần theo chỉ định của bác sĩ, không nên tự ý dùng kéo dài, vì thừa kẽm cũng gây hại.
Khi nào nên gặp bác sĩ?
Nếu bạn hoặc con có các dấu hiệu nghi ngờ thiếu vi chất kéo dài, hãy thăm khám để được bác sĩ đánh giá chế độ dinh dưỡng và chỉ định kiểm tra phù hợp. Việc bổ sung đúng – đúng người, đúng cách – luôn quan trọng hơn việc bổ sung nhiều.
Tại Eco Health, bạn có thể được bác sĩ tư vấn dinh dưỡng và xây dựng hướng theo dõi sức khỏe phù hợp với từng độ tuổi trong gia đình.
EcoHealth triển khai các chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp và khám tận nơi, với danh mục thiết kế theo đặc thù nguy cơ của từng đơn vị và báo cáo phân tích sức khỏe cấp tổ chức.
ECOHEALTH – LUÔN LẮNG NGHE CƠ THỂ BẠN
Địa chỉ: Tòa nhà EcoHealth, Số 4/4 Kim Đồng – Hoàng Mai – Hà Nội
Hotline tư vấn dịch vụ: 0823 888 981
Hotline chăm sóc khách hàng: 0859 888 981
