Nhiều người xem cảm giác mỏi, đau bắp chân khi đi bộ là chuyện của tuổi tác và bỏ qua. Nhưng nếu cơn đau xuất hiện đều đặn mỗi khi vận động và biến mất sau vài phút nghỉ, đó có thể là tín hiệu cho thấy động mạch nuôi chân đang bị hẹp lại, bệnh động mạch ngoại biên.
Đau cách hồi là dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhất
Triệu chứng đặc trưng nhất của bệnh động mạch ngoại biên là đau cách hồi: đau, mỏi hoặc chuột rút ở bắp chân, đùi hoặc vùng hông khi đi bộ, leo cầu thang, rồi dịu đi khi dừng lại nghỉ. Vị trí đau thường phản ánh đoạn động mạch bị hẹp.
Đáng lưu ý, khoảng một nửa người mắc bệnh lại không có triệu chứng rõ ràng. Ở những người có biểu hiện, ngoài đau cách hồi còn có thể gặp:
-
Chân tê hoặc yếu
-
Bàn chân, cẳng chân lạnh hơn bên còn lại
-
Da chân xanh, nhợt
-
Vết thương ở bàn chân, ngón chân lâu lành
-
Lông chân rụng, móng chân mọc chậm
-
Mạch ở bàn chân yếu hoặc không bắt được
-
Rối loạn cương ở nam giới
Khi bệnh tiến triển, cơn đau có thể xuất hiện cả khi nghỉ hoặc khi nằm, đủ để gây mất ngủ. Đây là dấu hiệu cần đi khám sớm, không nên trì hoãn.
Vì sao động mạch ở chân bị hẹp lại
Nguyên nhân phổ biến nhất là xơ vữa động mạch, quá trình mảng bám (gồm cholesterol, chất béo, canxi và các thành phần khác trong máu) tích tụ dần ở thành động mạch, làm lòng mạch hẹp lại và giảm lượng máu giàu oxy nuôi chi.
Xơ vữa không chỉ xảy ra ở tim. Khi nó ảnh hưởng đến động mạch nuôi tay chân, hậu quả là bệnh động mạch ngoại biên. Cũng vì bản chất toàn thân này, người mắc bệnh động mạch ngoại biên thường có nguy cơ cao hơn với nhồi máu cơ tim và đột quỵ do mảng xơ vữa có thể cùng lúc hình thành ở động mạch tim và não.
Ai dễ mắc bệnh động mạch ngoại biên
Bệnh gặp ở cả nam và nữ, và nguy cơ tăng dần theo tuổi, rõ rệt từ sau 50. Các yếu tố làm tăng nguy cơ gồm:
-
Hút thuốc lá, thuốc lào
-
Đái tháo đường
-
Tăng huyết áp
-
Rối loạn mỡ máu
-
Thừa cân, béo phì
-
Tiền sử gia đình có người mắc bệnh động mạch ngoại biên, bệnh tim hoặc đột quỵ
Người trên 70 tuổi, hoặc trên 50 tuổi kèm đái tháo đường/hút thuốc, là nhóm cần đặc biệt lưu ý.
Khi nào cần đi khám
Hãy chủ động đặt lịch khám nếu bạn thường xuyên đau chân khi đi lại, chân tê yếu hoặc có vết thương ở bàn chân lâu lành, kể cả khi bạn cho rằng đó chỉ là biểu hiện của tuổi tác. Bệnh động mạch ngoại biên phát hiện càng sớm thì càng nhiều lựa chọn kiểm soát, và quan trọng hơn là giảm được nguy cơ biến chứng tim mạch đi kèm.
Bác sĩ chẩn đoán bằng cách nào
Việc chẩn đoán bắt đầu từ thăm khám lâm sàng: bác sĩ kiểm tra mạch ở chân, nghe âm thổi trên đường đi của động mạch, đánh giá các vết thương chậm lành và so sánh huyết áp giữa các chi. Từ đó, một số phương pháp có thể được chỉ định:
-
Chỉ số cổ chân – cánh tay (ABI): so sánh huyết áp ở cổ chân với cánh tay, là xét nghiệm cơ bản và thường dùng để chẩn đoán.
-
Siêu âm Doppler: đánh giá dòng chảy qua mạch máu, xác định đoạn động mạch bị hẹp hoặc tắc.
-
Chẩn đoán hình ảnh mạch máu: chụp cắt lớp mạch máu (CTA) hoặc chụp cộng hưởng từ mạch máu (MRA) giúp dựng hình đường đi của động mạch và định vị vị trí tổn thương.
-
Xét nghiệm máu: đánh giá mỡ máu, đường huyết, những yếu tố nguy cơ nền của bệnh.
Điều trị: kiểm soát triệu chứng và chặn tiến triển
Điều trị bệnh động mạch ngoại biên hướng tới hai mục tiêu song song: giảm triệu chứng để người bệnh vận động lại được, và ngăn xơ vữa tiến triển trên toàn cơ thể để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ.
Nền tảng của điều trị là thay đổi lối sống, trong đó bỏ thuốc lá là việc quan trọng nhất. Bên cạnh đó, tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc để kiểm soát mỡ máu, huyết áp, đường huyết, phòng ngừa cục máu đông hoặc cải thiện triệu chứng đau cách hồi. Đây đều là thuốc kê đơn, cần bác sĩ đánh giá và theo dõi, người bệnh không nên tự mua dùng.
Với các trường hợp hẹp nặng, một số can thiệp có thể được cân nhắc như nong mạch và đặt stent để mở lại lòng động mạch, hoặc phẫu thuật bắc cầu để dẫn máu vượt qua đoạn tắc. Bác sĩ cũng có thể xây dựng chương trình tập luyện có giám sát nhằm cải thiện quãng đường đi bộ không đau.
Chủ động phòng ngừa từ lối sống
Phần lớn yếu tố nguy cơ của bệnh động mạch ngoại biên đều có thể tác động được:
-
Không hút thuốc lá, thuốc lào; bỏ thuốc ngay nếu đang hút
-
Kiểm soát tốt đường huyết nếu có đái tháo đường
-
Vận động đều đặn, đi bộ, làm vườn, chơi thể thao
-
Ăn ít chất béo bão hòa, tăng rau xanh và trái cây
-
Kiểm soát mỡ máu, huyết áp và cân nặng
-
Hạn chế rượu bia
Chăm sóc bàn chân cũng quan trọng, nhất là ở người kèm đái tháo đường: rửa sạch và lau khô chân mỗi ngày, mang giày vừa vặn, xử lý sớm các vết thương và tránh đi chân trần.
Chủ động kiểm tra sớm cùng Eco Health
Bệnh động mạch ngoại biên và các bệnh tim mạch, chuyển hóa thường tiến triển âm thầm. Nếu bạn nằm trong nhóm nguy cơ hoặc bắt đầu có dấu hiệu đau chân khi đi lại, việc kiểm tra sớm giúp định hướng nguy cơ và có kế hoạch theo dõi phù hợp.
Eco Health có các chương trình khám định hướng nguy cơ tim mạch và chuyển hóa, được bác sĩ tư vấn theo tình trạng từng người.
EcoHealth triển khai các chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp và khám tận nơi, với danh mục thiết kế theo đặc thù nguy cơ của từng đơn vị và báo cáo phân tích sức khỏe cấp tổ chức.
ECOHEALTH – LUÔN LẮNG NGHE CƠ THỂ BẠN
Địa chỉ: Tòa nhà EcoHealth, Số 4/4 Kim Đồng – Hoàng Mai – Hà Nội
Hotline tư vấn dịch vụ: 0823 888 981
Hotline chăm sóc khách hàng: 0859 888 981
