Mỗi thai kỳ đều mong em bé được ở đủ ngày đủ tháng trong bụng mẹ. Nhưng có những trường hợp chuyển dạ đến sớm hơn dự kiến. Hiểu về sinh non — vì sao xảy ra, dấu hiệu cần đi khám ngay và cách theo dõi thai kỳ – giúp mẹ chủ động hơn và biết khi nào cần tìm đến bác sĩ.
Sinh non là gì?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), một cuộc chuyển dạ được gọi là sinh non khi xảy ra từ tuần thứ 22 đến trước tuần thứ 37 của thai kỳ (tính từ ngày đầu kỳ kinh cuối). Càng chào đời sớm, em bé càng cần được hỗ trợ nhiều hơn sau sinh.
Dựa trên tuổi thai lúc sinh, sinh non thường được chia thành:
– Cực non: dưới 28 tuần.
– Rất non: từ 28 đến trước 32 tuần.
– Non trung bình đến muộn: từ 32 đến trước 37 tuần.
Vì sao sinh non cần được quan tâm
Em bé sinh non chưa có đủ thời gian để các cơ quan phát triển hoàn thiện, nên có thể gặp một số khó khăn trong những ngày đầu đời, thường gặp nhất là:
– Phổi chưa trưởng thành, dễ gặp vấn đề về hô hấp.
– Khó tự giữ thân nhiệt, dễ nhiễm trùng.
– Cân nặng thấp, cần được chăm sóc và theo dõi kỹ.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc nhiều vào tuổi thai lúc sinh: bé càng gần đủ tháng thì thường càng thuận lợi. Với chăm sóc sơ sinh phù hợp, nhiều trẻ sinh non vẫn phát triển tốt. Đây chính là lý do việc phát hiện sớm nguy cơ và theo dõi thai kỳ đều đặn rất quan trọng – để nếu có dấu hiệu bất thường, mẹ và bé được hỗ trợ kịp thời.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ sinh non
Bất kỳ mẹ bầu nào cũng có thể sinh non, và trên thực tế nhiều trường hợp xảy ra mà không có yếu tố nguy cơ rõ ràng. Tuy vậy, một số yếu tố sau được ghi nhận làm tăng khả năng sinh non:
Về phía tiền sử và cơ địa mẹ
– Từng sinh non ở lần mang thai trước
– Cổ tử cung ngắn, hở eo tử cung, hoặc từng có can thiệp ở cổ tử cung
– Bất thường ở tử cung (u xơ, tử cung có vách ngăn, tử cung đôi…)
– Tiền sử sảy thai hoặc bỏ thai nhiều lần
Về tình trạng thai kỳ hiện tại
– Mang đa thai
– Đa ối (nước ối nhiều làm tử cung căng quá mức)
– Ối vỡ non, ối vỡ sớm
– Bất thường bánh nhau (nhau tiền đạo, nhau bong non)
– Nhiễm trùng: nhiễm trùng đường tiểu, nhiễm khuẩn âm đạo, nhiễm trùng ối
Về lối sống và bệnh lý nền
– Hút thuốc lá, uống rượu hoặc dùng chất kích thích khi mang thai
– Dinh dưỡng kém, tăng cân không đủ trong thai kỳ; hoặc thừa cân, béo phì
– Bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường
– Lao động nặng, căng thẳng kéo dài, sang chấn tâm lý
– Mẹ mang thai khi dưới 20 tuổi hoặc trên 35 tuổi
Nếu mẹ có một hoặc nhiều yếu tố trên, điều đó không có nghĩa chắc chắn sẽ sinh non – nhưng là lý do để trao đổi với bác sĩ và được theo dõi sát hơn.
Dấu hiệu dọa sinh non – khi nào cần đi khám ngay
Hãy đến cơ sở y tế ngay khi mẹ bầu (đặc biệt trước tuần 37) có một trong các dấu hiệu:
– Đau bụng từng cơn hoặc cảm giác trì nặng vùng bụng dưới
– Cơn gò tử cung xuất hiện đều đặn, tăng dần
– Ra dịch âm đạo bất thường: dịch nhầy, ra máu, hoặc rỉ/chảy nước ối
– Cảm giác tức nặng, đau vùng thắt lưng liên tục
Những dấu hiệu này có thể là chuyển dạ sinh non đang bắt đầu. Được thăm khám sớm giúp bác sĩ có thời gian can thiệp, trong nhiều trường hợp có thể trì hoãn cuộc chuyển dạ để em bé có thêm thời gian trong bụng mẹ.
Có thể phòng ngừa sinh non không?
Không phải mọi trường hợp sinh non đều phòng tránh được, nhưng mẹ có thể giảm nguy cơ bằng những việc trong tầm tay:
– Khám thai định kỳ đầy đủ, không bỏ lịch hẹn
– Ăn uống cân bằng, đủ chất; tăng cân hợp lý theo tư vấn của bác sĩ
– Vận động nhẹ nhàng, tránh gắng sức, đặc biệt nếu thuộc nhóm nguy cơ cao
– Không hút thuốc, không uống rượu
– Khám và điều trị sớm khi có dấu hiệu nhiễm trùng (tiểu buốt, khí hư bất thường…)
– Với thai kỳ nguy cơ cao, tuân thủ chỉ định theo dõi và can thiệp của bác sĩ (ví dụ khâu vòng cổ tử cung khi có hở eo, theo hướng dẫn chuyên khoa)
Khám và theo dõi gì để phát hiện sớm nguy cơ
Bên cạnh hỏi bệnh sử và thăm khám, tùy tình huống bác sĩ có thể chỉ định thêm một số thăm dò để đánh giá nguy cơ và tình trạng thai:
– Siêu âm đo chiều dài cổ tử cung: giúp nhận diện sớm nguy cơ, hữu ích với mẹ có tiền sử sinh non hoặc bất thường cổ tử cung
– Siêu âm thai: đánh giá thai nhi, bánh nhau, dây rốn, nước ối
– Theo dõi cơn co và tim thai (monitoring sản khoa)
– Một số xét nghiệm hỗ trợ để tìm nguyên nhân và tình trạng nhiễm trùng khi cần
Việc lựa chọn thăm dò nào sẽ do bác sĩ quyết định dựa trên từng thai kỳ cụ thể.
Nếu có dấu hiệu sinh non, bác sĩ xử trí thế nào?
Hướng xử trí phụ thuộc vào tuổi thai, tình trạng ối và sức khỏe của mẹ và bé. Nguyên tắc chung là cố gắng trì hoãn cuộc chuyển dạ khi có thể, để em bé phát triển thêm, đồng thời chuẩn bị điều kiện chăm sóc tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Bác sĩ có thể chỉ định các biện pháp nghỉ ngơi, thuốc giúp giảm cơn co và thuốc hỗ trợ sự trưởng thành của thai nhi — tất cả đều theo phác đồ và chỉ định chuyên khoa, mẹ không tự ý dùng thuốc.
Câu hỏi thường gặp
Sinh non tính từ tuần bao nhiêu? Từ tuần 22 đến trước tuần 37 của thai kỳ.
Từng sinh non ở lần trước, lần này có bị lại không? Tiền sử sinh non làm tăng nguy cơ ở lần mang thai sau, nhưng không có nghĩa chắc chắn lặp lại. Mẹ nên được theo dõi sát và trao đổi kế hoạch thai kỳ với bác sĩ sớm.
Dấu hiệu nào cần đến bệnh viện ngay? Đau bụng từng cơn, cơn gò tử cung đều đặn tăng dần, ra máu hoặc rỉ nước ối trước tuần 37.
Khám thai định kỳ có giúp phòng sinh non không? Khám định kỳ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và dấu hiệu bất thường, từ đó bác sĩ can thiệp kịp thời – đây là một trong những cách chủ động nhất mẹ có thể làm.
Đồng hành cùng thai kỳ tại Eco Health
Tại Phòng khám sức khỏe sinh sản Eco Health, mẹ bầu được theo dõi thai kỳ và tư vấn bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa. Với những thai kỳ cần theo dõi nguy cơ sinh non, chương trình khám sàng lọc thai kỳ giúp đánh giá sớm và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp với từng mẹ.
Đặt lịch tư vấn thai kỳ cùng Eco Health
EcoHealth triển khai các chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp và khám tận nơi, với danh mục thiết kế theo đặc thù nguy cơ của từng đơn vị và báo cáo phân tích sức khỏe cấp tổ chức.
ECOHEALTH – LUÔN LẮNG NGHE CƠ THỂ BẠN
📍 Địa chỉ: Tòa nhà EcoHealth, Số 4/4 Kim Đồng – Hoàng Mai – Hà Nội
📞 Hotline tư vấn dịch vụ: 0823 888 981
📞 Hotline chăm sóc khách hàng: 0859 888 981
