Sắt là một khoáng chất vi lượng thiết yếu – cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ mỗi ngày, nhưng thiếu nó thì hàng loạt hoạt động sống bị ảnh hưởng. Từ việc đưa oxy đến từng tế bào cho tới sản xuất năng lượng và bảo vệ cơ thể, sắt tham gia âm thầm vào những quá trình quan trọng nhất.
Sắt làm gì trong cơ thể?
Vai trò được biết đến nhiều nhất của sắt là tạo máu. Sắt là thành phần cốt lõi của hemoglobin — chất trong hồng cầu giúp gắn và vận chuyển oxy từ phổi đi khắp cơ thể, đồng thời mang khí carbonic quay lại để thải ra ngoài. Sắt cũng có trong myoglobin, nơi dự trữ oxy cho cơ bắp hoạt động.
Ngoài chức năng vận chuyển oxy, sắt còn góp mặt trong nhiều enzyme quan trọng: nhóm cytochrome tham gia tạo năng lượng cho tế bào, các men như catalase và peroxydase giúp trung hòa những gốc oxy có hại. Sắt còn hỗ trợ hệ miễn dịch và đặc biệt cần thiết cho sự phát triển trí não ở trẻ nhỏ.
Thiếu sắt – vì sao dễ gặp và ai cần lưu ý?
Thiếu sắt là một trong những thiếu hụt vi chất phổ biến nhất. Hệ quả rõ nhất là thiếu máu thiếu sắt, khiến cơ thể mệt mỏi, da xanh xao, hoa mắt, giảm tập trung và giảm sức đề kháng. Khi thiếu các men chứa sắt, hoạt động chuyển hóa của tế bào cũng bị ảnh hưởng.
Một số nhóm có nhu cầu sắt cao hơn hoặc dễ mất sắt hơn nên cần đặc biệt lưu ý:
-
Phụ nữ trong độ tuổi kinh nguyệt, do mất sắt qua kinh nguyệt hằng tháng.
-
Phụ nữ mang thai và cho con bú, khi nhu cầu tăng để nuôi cả mẹ và con.
-
Trẻ em, đặc biệt giai đoạn lớn nhanh và tuổi dậy thì.
-
Người hấp thu sắt kém hoặc nhiễm ký sinh trùng đường ruột (như giun móc), người có bệnh lý gây chảy máu tiêu hóa.
Ở trẻ nhỏ, thiếu sắt còn có thể làm tăng nguy cơ hấp thu chì từ môi trường, ảnh hưởng đến hệ tạo máu và hệ thần kinh đang phát triển – một lý do nữa để không bỏ qua dấu hiệu thiếu sắt ở trẻ.
Thừa sắt thì sao?
Ngược lại, dư thừa sắt kéo dài cũng không tốt. Khi tích lũy quá mức, sắt lắng đọng ở gan, tim, tụy và khớp, lâu dài có thể ảnh hưởng chức năng các cơ quan này. Thừa sắt do ăn uống rất hiếm gặp nhờ cơ thể có cơ chế tự điều hòa hấp thu; tình trạng này thường liên quan đến rối loạn chuyển hóa sắt hoặc ở người phải truyền máu nhiều lần. Đây cũng là lý do không nên tự ý bổ sung sắt liều cao kéo dài mà không có chỉ định.
Cơ thể cần bao nhiêu sắt?
Nhu cầu sắt thay đổi theo độ tuổi, giới tính và giai đoạn sống – cao nhất ở phụ nữ có kinh nguyệt, phụ nữ mang thai và trẻ đang lớn. Khả năng hấp thu cũng phụ thuộc vào bữa ăn: sắt từ nguồn động vật (thịt đỏ, gan, hải sản) hấp thu tốt hơn sắt từ thực vật, và vitamin C trong rau quả giúp tăng hấp thu sắt đáng kể.
Bổ sung sắt sao cho hợp lý?
Với hầu hết mọi người, một chế độ ăn đa dạng là cách bổ sung sắt bền vững nhất:
-
Kết hợp nguồn sắt động vật và thực vật trong bữa ăn hằng ngày.
-
Ăn kèm thực phẩm giàu vitamin C (cam, ổi, ớt chuông, rau xanh) để tăng hấp thu.
-
Tẩy giun định kỳ và giữ vệ sinh ăn uống để hạn chế mất sắt do ký sinh trùng.
Với các nhóm nhu cầu cao như phụ nữ mang thai, phụ nữ trong độ tuổi sinh sản hoặc trẻ em, việc bổ sung viên sắt nên thực hiện theo tư vấn của bác sĩ, không tự ý dùng liều cao.
Nếu bạn thường xuyên mệt mỏi, da xanh, chóng mặt, khó tập trung hoặc thuộc nhóm dễ thiếu sắt kể trên, một lần xét nghiệm máu đơn giản (công thức máu, chỉ số dự trữ sắt) sẽ giúp đánh giá chính xác tình trạng của cơ thể. Tại Eco Health, đội ngũ bác sĩ sẽ tư vấn dựa trên kết quả và thể trạng của bạn, thay vì bổ sung theo cảm tính.
EcoHealth triển khai các chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp và khám tận nơi, với danh mục thiết kế theo đặc thù nguy cơ của từng đơn vị và báo cáo phân tích sức khỏe cấp tổ chức.
ECOHEALTH – LUÔN LẮNG NGHE CƠ THỂ BẠN
Địa chỉ: Tòa nhà EcoHealth, Số 4/4 Kim Đồng – Hoàng Mai – Hà Nội
Hotline tư vấn dịch vụ: 0823 888 981
Hotline chăm sóc khách hàng: 0859 888 981
