Làn da tiếp xúc với nắng mỗi ngày, và theo thời gian, những tác động tưởng chừng vô hại của tia cực tím có thể để lại hậu quả. Một trong số đó là ung thư biểu mô tế bào đáy – loại ung thư da phổ biến nhất, nhưng cũng là loại có tiên lượng rất tốt nếu được phát hiện và xử trí sớm.
Ung thư biểu mô tế bào đáy là gì?
Ung thư biểu mô tế bào đáy (tiếng Anh: basal cell carcinoma, viết tắt BCC) khởi phát từ lớp tế bào đáy – lớp nằm dưới cùng của thượng bì, nơi liên tục sản sinh tế bào da mới để thay thế tế bào cũ. Khi một tế bào đáy bị tổn thương và nhân lên bất thường thay vì chết đi theo chu trình tự nhiên, các tế bào tích tụ dần và hình thành tổn thương trên da.
Đây là loại ung thư da hay gặp nhất và thường xuất hiện ở người lớn tuổi. Bệnh tiến triển chậm và rất hiếm khi di căn xa. Tuy nhiên, nếu không được điều trị, tổn thương có thể lan rộng, xâm lấn và phá hủy mô xung quanh – đặc biệt ở những vùng nhạy cảm như mũi, mắt, miệng – gây biến dạng và ảnh hưởng chức năng.
Dấu hiệu nhận biết
Ung thư biểu mô tế bào đáy thường xuất hiện ở vùng da hở, tiếp xúc nhiều với nắng như mặt, tai, cổ, đầu; ít gặp hơn ở thân và chân. Tổn thương thường không đau, không ngứa và tiến triển âm thầm, nên rất dễ bị bỏ qua. Một số biểu hiện thường gặp:
-
Nốt sần bóng như hạt ngọc, màu hồng nhạt, màu da hoặc hơi trong; có thể thấy các mạch máu nhỏ li ti trên bề mặt
-
Vết loét lâu lành, dễ chảy máu rồi đóng vảy màu nâu đen
-
Mảng da phẳng, đỏ, có vảy, bờ hơi gồ cao – thường ở lưng hoặc ngực
-
Vùng da sẫm màu (nâu, đen, xanh) với ranh giới không rõ ràng, dễ nhầm với các tổn thương sắc tố khác
Điểm chung đáng lưu ý nhất là: một tổn thương da kéo dài nhiều tuần mà không lành.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Phần lớn các trường hợp liên quan đến việc da tiếp xúc lâu dài với tia cực tím (UV) – từ ánh nắng mặt trời, giường tắm nắng hoặc đèn thuộc da. Tia UV gây tổn thương DNA trong tế bào đáy, dẫn đến sự phát triển bất thường của tế bào.
Nguy cơ cao hơn ở những người:
-
Sinh hoạt, làm việc nhiều ngoài trời, thường xuyên phơi nắng; hoặc sống ở nơi nắng gắt
-
Từng bị bỏng nắng nặng, nhất là trong thời thơ ấu hoặc thanh thiếu niên
-
Có làn da sáng màu, dễ tàn nhang hoặc dễ bị bỏng nắng
-
Trên 50 tuổi (bệnh thường mất nhiều thập kỷ để hình thành)
-
Có tiền sử bản thân hoặc gia đình mắc ung thư da
-
Đang dùng thuốc ức chế miễn dịch (ví dụ sau ghép tạng)
-
Từng xạ trị vùng da, hoặc tiếp xúc với asen trong môi trường sống, nghề nghiệp
Chẩn đoán
Bác sĩ đánh giá ban đầu dựa trên đặc điểm của tổn thương trên da – vị trí, hình dạng, tiến triển. Để chẩn đoán xác định, tổn thương cần được lấy mẫu và làm xét nghiệm mô bệnh học. Đây là bước quan trọng, giúp xác định bản chất tế bào, mức độ biệt hóa và mức độ xâm lấn – từ đó bác sĩ đưa ra hướng xử trí phù hợp.
Điều trị
Việc lựa chọn phương pháp tùy thuộc vào loại tổn thương, vị trí, kích thước và việc đây là lần đầu hay tái phát. Nguyên tắc chung là loại bỏ triệt để tổ chức ung thư, đồng thời đảm bảo chức năng và thẩm mỹ cho vùng da sau xử trí. Với các tổn thương được phát hiện sớm, kích thước nhỏ, kết quả điều trị thường rất khả quan. Đây là lý do việc nhận biết sớm và đi khám kịp thời có ý nghĩa lớn.
Phòng ngừa
Bảo vệ da khỏi tia UV là cách chủ động và hiệu quả nhất:
-
Hạn chế ra nắng vào khung giờ tia nắng mạnh nhất, khoảng 10h–16h
-
Dùng kem chống nắng phổ rộng SPF 30 trở lên; thoa đủ lượng và thoa lại sau mỗi 2 giờ, hoặc thường xuyên hơn khi bơi, ra mồ hôi
-
Che chắn bằng áo dài tay, mũ rộng vành và kính râm khi ra ngoài
-
Nếu từng bị ung thư da, nên khám da định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ để phát hiện tái phát hoặc tổn thương mới
Khi nào nên đi khám?
Khi bạn nhận thấy một tổn thương da bất thường kéo dài – một nốt sần lâu không lành, một vết loét dễ chảy máu, hay một mảng da thay đổi màu sắc – hãy đi khám để được bác sĩ đánh giá. Phát hiện sớm giúp việc điều trị đơn giản và hiệu quả hơn.
EcoHealth triển khai các chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp và khám tận nơi, với danh mục thiết kế theo đặc thù nguy cơ của từng đơn vị và báo cáo phân tích sức khỏe cấp tổ chức.
ECOHEALTH – LUÔN LẮNG NGHE CƠ THỂ BẠN
Địa chỉ: Tòa nhà EcoHealth, Số 4/4 Kim Đồng – Hoàng Mai – Hà Nội
Hotline tư vấn dịch vụ: 0823 888 981
Hotline chăm sóc khách hàng: 0859 888 981
