Hẹp van hai lá là một trong những bệnh lý van tim còn khá phổ biến tại Việt Nam. Điều đáng lưu ý là ở giai đoạn đầu, bệnh thường diễn tiến âm thầm, gần như không có dấu hiệu rõ rệt, khiến nhiều người chỉ tình cờ phát hiện khi đi siêu âm tim. Hiểu đúng về bệnh và biết thời điểm cần thăm khám là cách chủ động bảo vệ trái tim của bạn.
Hẹp van hai lá là gì?
Van hai lá là “cánh cửa” một chiều nằm giữa buồng nhĩ trái và buồng thất trái của tim. Bình thường, van này mở ra để máu từ nhĩ trái chảy xuống thất trái, rồi đóng lại để máu không chảy ngược.
Khi van hai lá bị hẹp, cửa van không mở ra đủ rộng. Máu bị ứ lại ở nhĩ trái thay vì xuống thất trái một cách trơn tru, lâu dần dồn ngược lên phổi. Đây chính là lý do người bệnh thường cảm thấy khó thở khi bệnh tiến triển.
Mức độ hẹp thường được bác sĩ đánh giá qua siêu âm tim và phân thành ba mức: nhẹ, trung bình và nặng. Việc xác định đúng mức độ giúp bác sĩ đưa ra hướng theo dõi và điều trị phù hợp cho từng người.
Vì sao lại bị hẹp van hai lá?
Ở người trưởng thành tại Việt Nam, nguyên nhân hàng đầu là di chứng của bệnh thấp tim – hậu quả của viêm họng do liên cầu khuẩn không được điều trị dứt điểm. Tổn thương thường không xuất hiện ngay mà âm ỉ trong nhiều năm, làm các lá van dày lên và dính lại.
Một số nguyên nhân khác gồm:
-
Vôi hóa vòng van ở người lớn tuổi: calci lắng đọng khiến van mất độ mềm dẻo, hạn chế khả năng mở.
-
Bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống.
-
Bất thường bẩm sinh ở van tim – nguyên nhân thường gặp hơn ở trẻ em.
Ai dễ mắc bệnh?
Bạn thuộc nhóm nguy cơ cao hơn nếu:
-
Có tiền sử thấp khớp, thấp tim, hoặc viêm họng liên cầu tái đi tái lại.
-
Lớn tuổi.
-
Đang có tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu.
-
Hút thuốc lá.
Dấu hiệu nhận biết hẹp van hai lá
Bệnh tiến triển chậm và nhiều năm có thể không gây triệu chứng. Khi bệnh nặng dần, người bệnh nên đi khám tim mạch nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:
-
Khó thở, đầu tiên là khi gắng sức, sau đó cả khi nằm hoặc về đêm.
-
Mệt mỏi, giảm khả năng vận động.
-
Hồi hộp, đánh trống ngực hoặc cảm giác tim đập không đều.
-
Ho kéo dài, một số trường hợp ho ra máu.
-
Khàn tiếng, khó nuốt khi buồng nhĩ trái giãn to.
-
Phù chân, tĩnh mạch cổ nổi.
Cần đến cơ sở y tế gần nhất ngay nếu xuất hiện: khó thở dữ dội, ho ra bọt hồng, đau ngực hoặc ngất – đây có thể là biến chứng cấp tính cần xử trí khẩn cấp.
Hẹp van hai lá có nguy hiểm không?
Nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời, hẹp van hai lá có thể dẫn tới nhiều biến chứng đáng lo ngại:
-
Tăng áp lực động mạch phổi, có thể gây phù phổi.
-
Rung nhĩ – rối loạn nhịp thường gặp khi nhĩ trái giãn.
-
Suy tim.
-
Hình thành cục máu đông trong buồng tim, có nguy cơ gây tắc mạch và đột quỵ.
Chính vì bệnh âm thầm nhưng biến chứng lại nặng, việc phát hiện sớm mang ý nghĩa rất lớn.
Chẩn đoán bằng cách nào?
Phần lớn trường hợp được phát hiện qua siêu âm Doppler tim – phương pháp chủ đạo giúp bác sĩ đánh giá diện tích lỗ van, mức độ hẹp và các bất thường kèm theo. Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định thêm:
-
Điện tâm đồ (ECG) để phát hiện rối loạn nhịp và giãn nhĩ trái.
-
X-quang ngực để đánh giá hình ảnh tim và phổi.
-
Siêu âm tim qua thực quản khi cần tìm cục máu đông trong buồng tim.
Đây đều là những thăm dò không xâm lấn hoặc ít xâm lấn, thực hiện nhanh trong quá trình khám tim mạch.
Điều trị và theo dõi
Không có phương pháp nào giúp van tim hết hẹp hoàn toàn và vĩnh viễn, nhưng bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách. Hướng điều trị được cá thể hóa theo mức độ bệnh và do bác sĩ chuyên khoa tim mạch quyết định, có thể bao gồm điều trị nội khoa theo chỉ định, can thiệp nong van bằng bóng qua da, hoặc phẫu thuật sửa/thay van.
Người bệnh không tự ý dùng thuốc và cần tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ để theo dõi diễn tiến.
Phòng ngừa và chăm sóc trái tim
-
Điều trị dứt điểm viêm họng do liên cầu: khi đau họng kéo dài, hãy đi khám để được điều trị đúng cách, tránh biến chứng thấp tim về sau.
-
Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu bạn có tiền sử bệnh tim mạch hoặc thấp khớp.
-
Lối sống lành mạnh: hạn chế muối, không hút thuốc lá, duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát huyết áp – đường huyết – mỡ máu.
-
Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có bệnh van tim nên trao đổi với bác sĩ trước khi mang thai, vì thai kỳ có thể làm tăng gánh nặng cho tim.
Chủ động tầm soát tim mạch tại Eco Health
Vì hẹp van hai lá thường được phát hiện tình cờ qua siêu âm tim, khám tim mạch định kỳ là cách hiệu quả để nhận biết bệnh từ sớm – trước khi biến chứng xuất hiện.
Tại Phòng khám Đa khoa Eco Health (Hoàng Mai, Hà Nội), Chương trình Tầm soát Bệnh lý Tim mạch bao gồm khám và tư vấn cùng bác sĩ chuyên khoa Tim mạch, siêu âm tim, điện tâm đồ (ECG) cùng các xét nghiệm đánh giá yếu tố nguy cơ tim mạch, giúp bạn có bức tranh rõ ràng về sức khỏe trái tim của mình.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, vui lòng đến cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp.
EcoHealth triển khai các chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp và khám tận nơi, với danh mục thiết kế theo đặc thù nguy cơ của từng đơn vị và báo cáo phân tích sức khỏe cấp tổ chức.
ECOHEALTH – LUÔN LẮNG NGHE CƠ THỂ BẠN
Địa chỉ: Tòa nhà EcoHealth, Số 4/4 Kim Đồng – Hoàng Mai – Hà Nội
Hotline tư vấn dịch vụ: 0823 888 981
Hotline chăm sóc khách hàng: 0859 888 981
