Paracetamol (còn gọi là acetaminophen) là một trong những loại thuốc phổ biến nhất trong tủ thuốc gia đình, dùng để hạ sốt và giảm đau từ nhẹ đến vừa như đau đầu, đau cơ, đau răng. Chính vì quá quen thuộc, nhiều người dùng theo thói quen mà bỏ qua những ranh giới an toàn quan trọng. Bài viết này giúp bạn dùng paracetamol đúng cách và nhận biết khi nào cần thận trọng.
Paracetamol dùng trong trường hợp nào?
Paracetamol có tác dụng hạ sốt và giảm đau, thường được lựa chọn cho các cơn đau nhẹ đến vừa. Khác với một số thuốc giảm đau khác, paracetamol ở liều thông thường ít gây kích ứng dạ dày và không ảnh hưởng nhiều đến tim mạch, hô hấp. Tuy nhiên, thuốc không có tác dụng kháng viêm mạnh, nên với các tình trạng viêm sưng khớp rõ rệt thì paracetamol không phải là lựa chọn phù hợp, đây là lúc cần bác sĩ tư vấn.
Ngưỡng an toàn: liều tối đa là giới hạn, không phải mục tiêu
Điều nhiều người hiểu sai nhất về paracetamol là quan niệm “uống thêm cho nhanh khỏi”. Ở người lớn, tổng lượng paracetamol trong một ngày có một mức trần an toàn, vượt qua ngưỡng này, thuốc có thể chuyển từ có lợi sang gây hại, đặc biệt cho gan.
Nói cách khác, mức tối đa là một ranh giới không nên chạm tới, chứ không phải con số cần dùng cho đủ. Khỏe nhanh hay chậm không phụ thuộc vào việc uống nhiều hơn, mà vào việc dùng đúng và tìm đúng nguyên nhân gây đau, sốt.
Với trẻ em, liều dùng được tính theo cân nặng và phải theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, dùng đúng dạng bào chế dành cho trẻ. Không tự ý dùng thuốc cho trẻ dưới 2 tuổi khi chưa có chỉ định.
Sai lầm phổ biến: paracetamol “ẩn” trong nhiều loại thuốc khác
Đây là nguyên nhân quá liều mà rất ít người để ý. Paracetamol không chỉ nằm trong viên hạ sốt đơn thuần, nó còn là thành phần có sẵn trong nhiều loại thuốc cảm cúm, thuốc trị đau đầu, sổ mũi dạng phối hợp.
Tình huống thường gặp: bạn uống một viên hạ sốt, rồi uống thêm một gói thuốc cảm, mà trong gói cảm đó cũng đã chứa paracetamol. Hai nguồn cộng dồn lại có thể vượt ngưỡng an toàn mà bạn hoàn toàn không nhận ra. Vì vậy, hãy đọc kỹ thành phần trước khi phối hợp nhiều loại thuốc, và hỏi dược sĩ nếu chưa chắc chắn.
Quá liều paracetamol ảnh hưởng đến gan như thế nào?
Không giống cảm giác đau dạ dày có thể nhận ra ngay, tổn thương gan do quá liều paracetamol thường diễn ra âm thầm. Đây chính là điều khiến việc quá liều trở nên nguy hiểm: người dùng không cảm thấy bất thường ngay lập tức.
Những dấu hiệu cần đặc biệt chú ý gồm: vàng da, vàng mắt, nước tiểu sậm màu, phân bạc màu. Nếu xuất hiện các biểu hiện này sau khi dùng thuốc, cần ngừng thuốc và đến cơ sở y tế ngay.
Ngoài ra, một số phản ứng dị ứng, dù hiếm cũng cần được xử trí kịp thời, biểu hiện như phát ban, nổi mẩn, sưng mặt, sưng môi, sưng họng, khó thở.
Những ai cần thận trọng khi dùng paracetamol?
Một số nhóm nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng:
– Người có bệnh lý về gan hoặc tiền sử liên quan đến rượu bia.
– Người có bệnh lý về thận.
– Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú, dù paracetamol thường được xem là lựa chọn tương đối an toàn trong nhóm này, vẫn nên hỏi ý kiến chuyên môn trước khi dùng.
Một lưu ý luôn đúng: không kết hợp rượu bia trong thời gian dùng paracetamol, vì cả hai đều tạo gánh nặng cho gan.
Khi nào cần dừng thuốc và đi khám?
Paracetamol chỉ giải quyết triệu chứng, không xử lý nguyên nhân. Bạn nên dừng thuốc và đến gặp bác sĩ khi:
– Sốt kéo dài quá 3 ngày mà không giảm.
– Cơn đau vẫn tiếp diễn sau nhiều ngày dùng thuốc (ở trẻ em là khoảng 5 ngày, người lớn khoảng 10 ngày).
– Triệu chứng nặng lên hoặc xuất hiện biểu hiện mới.
Lúc này, việc cần làm không phải là tăng liều, mà là để bác sĩ tìm đúng nguyên nhân.
Tạm kết
Paracetamol an toàn khi dùng đúng ngưỡng và đúng cách. Ba điều nên nhớ: mức tối đa là giới hạn chứ không phải mục tiêu; cẩn thận với paracetamol ẩn trong thuốc cảm cúm; và lắng nghe những dấu hiệu cảnh báo từ gan. Khi có băn khoăn về việc dùng thuốc hay tình trạng đau, sốt kéo dài, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn phù hợp.
Bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức, không thay thế cho chỉ định và tư vấn trực tiếp của nhân viên y tế.
EcoHealth triển khai các chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp và khám tận nơi, với danh mục thiết kế theo đặc thù nguy cơ của từng đơn vị và báo cáo phân tích sức khỏe cấp tổ chức.
ECOHEALTH – LUÔN LẮNG NGHE CƠ THỂ BẠN
Địa chỉ: Tòa nhà EcoHealth, Số 4/4 Kim Đồng – Hoàng Mai – Hà Nội
Hotline tư vấn dịch vụ: 0823 888 981
Hotline chăm sóc khách hàng: 0859 888 981
